Alt mətn(Alt Text), bir şəkili görə bilməyən istifadəçilər üçün alternativ bir təsvir funksiyasını yerinə yetirən yazıdır. Məsələn, bir şəkil səhifədə yüklənməzsə, onun yerinə alt mətn görünür. Görmə məhdudiyyətli istifadəçilər ekran oxuyucusu (screen reader) istifadə etdikdə, alt mətn sayəsində görsəllərin nəyi ifadə etdiyi haqqında məlumat sahibi olurlar.

Eyni şəkildə, axtarış motorları şəkilləri “görə bilmir”. Ancaq şəkillərə əlavə olunan alt mətn, şəkilin məzmununu və səhifənin ümumi kontekstindəki yerini axtarış motorlarına ötürür. Bu da şəkillərinizin indekslənməsini və axtarışlarda doğru şəkildə uyğunlaşdırılmasını təmin edir.

Bir veb səhifənin mənbə koduna (source code) baxdıqda, alt mətnin HTML daxilində bu şəkildə yer aldığını görə bilərsiniz: <img src="image.jpg" alt="görsəl təsviri">

Alt Mətn Nədən Vacibdir?

Alt mətn (alt text), həm istifadəçi təcrübəsi, həm də SEO baxımından kritik bir rol oynayır.

• Əlçatanlıq Baxımından: Şəkilləri görə bilməyən istifadəçilər üçün alt mətn, səhifədəki məzmunun anlaşıqlı olmasını təmin edir. Google da əlçatanlığa böyük önəm verir, çünki bu, hər bir istifadəçiyə müsbət bir təcrübə təqdim etməyin əsas hissəsidir.

• SEO Baxımından: Axtarış motorları şəkilləri birbaşa “görə bilmir”, buna görə də alt mətn şəkilin nə danışdığını anlamaları üçün ən vacib mənbədir. Həmçinin, bir şəkili keçid (link) kimi istifadə etsəniz, alt mətn anchor text (keçid mətni) funksiyasını yerinə yetirir. Anchor text-in sıralama faktorları arasında mühüm yeri olduğunu düşünsək, alt mətnlərin SEO-da nə qədər kritik olduğunu aydın görə bilərik.

Alt mətn əlavə etmək sadəcə görmə məhdudiyyətli istifadəçiləri deyil, eyni zamanda Google-u da mənalı məlumatlarla qidalandırır. Doğru istifadə edildikdə həm əlçatanlığı artırır, həm də sıralama şansınızı gücləndirir.

Alt Text və SEO Əlaqəsi

Artıq alt textin həm istifadəçilər, həm də axtarış motorları üçün nə üçün əhəmiyyətli olduğunu gördük. İndi alt mətni daha geniş bir çərçivədə, SEO hədəfli şəkil optimizasiyası strategiyasının bir hissəsi kimi nəzərdən keçirək.

Google alt mətnə olduqca çox önəm verir. Sırf şəkilin nəyi təsvir etdiyini müəyyən etmək üçün deyil, həm də şəkilin ətrafındakı mətnlə necə əlaqələndiyini anlamaq üçün də alt mətndən istifadə edir. Bu sayədə səhifənizin bütövlüyü və konteksti daha aydın qavranılır.

Google-un Image Best Practices təlimatlarında alt mətnin yalnız SEO-ya deyil, konversiyalara da töhfə verə biləceyi vurğulanır:

Şəkillərin ətrafında daha çox kontekst təqdim edərək, nəticələr çox daha faydalı hala gələ bilər. Bu da saytınıza daha keyfiyyətli trafik çəkmənizə və konversiya dərəcələrinizi artırmanıza kömək edə bilər. — Google Search Central – Content-Specific Guidelines

Yəni alt mətn, yalnız orqanik görünürlüyünüzü artırmaqla qalmaz; eyni zamanda ziyarətçilərinizi müştəriyə çevirmə potensialınızı da gücləndirir.

Şəkillər Üçün Alt Text Yazarkən Diqqət Etməli Olduğunuz 5 Məqam

Alt text əlavə edərkən prioritetiniz faydalı və məlumatlandırıcı təsvirlər yazmaq olmalıdır. Bəli, açar sözləri doğru şəkildə istifadə etmək SEO baxımından vacibdir, lakin alt mətnlərin ilk məqsədinin görmə məhdudiyyətli istifadəçilər üçün əlçatanlıq təmin etmək olduğunu unutmamaq lazımdır.

Aşağıda, şəkilləriniz üçün SEO uyğun və əlçatanlıq dostu alt mətn yazmağınıza kömək edəcak əsas təlimatları paylaşıram.

1. Spesifik Olun.

Alt text yazarkən ən vacib tövsiyəm budur: Şəkili birinə telefonda qısaca necə təsvir edərdiniz? Məhz elə yazın. Bəzən sadəcə bir neçə kəlmə kifayət edər, bəzən də tam bir cümlə qurmalı ola bilərsiniz. Unutmayın, ekran oxuyucuları adətən 125 simvoldan sonrasını oxumur. Yəni çox uzun alt mətnlər istifadəçiyə fayda vermir. Qısa, net və birbaşa görsəli izah edən ifadələr hər zaman daha effektivdir.

• Nümunə:

  • Səhv: “img_2025_final_version.jpg”

  • Doğru: “Gülümsəyən bir qadın qəhvə fincanı tutur”

2. Alt Textə Gərəksiz Girişlərlə Başlamayın.

Alt mətn yazarkən məhdud simvol sahəsini boşa xərcləməyin. “Bu bir şəkildir”, “Bu görsəl şunu göstərir” və ya “Ekran görüntüsü” kimi ifadələrlə başlamağınıza heç ehtiyac yoxdur.

• Səhv Nümunələr:

  • “Bu bir şəkildir: İstanbul Boğazı mənzərəsi”

  • “Ekran görüntüsü: Google Search Console hesabatı”

• Doğru Yanaşma:

  • “İstanbul Boğazı mənzərəsi”

  • “Google Search Console performans hesabatı”

3. Açar Sözləri İstifadə Edin Amma Həddi Aşmayın.

Alt mətnlərdə müvafiq açar sözləri istifadə etmək SEO baxımından faydalıdır, lakin həddindən artıq istifadə əks təsir göstərir. Açar sözü kontekstə uyğun və təbii şəkildə əlavə edin.

• Nümunə:

  • Doğru: “Bloq yazılarında ən çox istifadə olunan featured snippet növlərini göstərən dairəvi diaqram”

  • Səhv (keyword stuffing): “Featured snippet növləri diaqramı, how to get featured snippets məsləhətləri, featured snippets bələdçisi”

4. Məzmunu Təkrar Etməyin.

Alt textin məqsədi, şəkildəki məlumatı yazılı olaraq ötürməkdir. Buna görə də səhifədə onsuz da yer alan məzmunu alt mətnə kopyalamağınıza ehtiyac yoxdur.

• Doğru yanaşma: “Təkər dəyişdirmə addımlarını xülasə edən infoqrafika”

• Səhv yanaşma: “1. Maşını domkratla qaldırın, 2. Boltları çıxarın, 3. Təkəri dəyişin…” (Mətndə onsuz da varsa)

Şəkildəki mətn alt etiketə daxil edilməlidirmi? Cavab: Vəziyyətə bağlıdır. Əgər şəkildəki mətn səhifənin məzmunu və istifadəçi təcrübəsi baxımından mənalı bir töhfə verirsə, əlavə edin. Lakin əhəmiyyətsiz və ya təkrar olunan məlumatdırsa, alt mətni gərəksiz doldurmayın.

5. Dekorativ Şəkillər Üçün Alt Mətn İstifadə Etməyin.

WCAG standartlarına görə bir görsəl yalnız estetik məqsədlidirsə, o “dekorativ” hesab olunur. Bu növ şəkillər üçün alt mətn yazmamalısınız, çünki bu, ekran oxuyucusu istifadəçiləri üçün gərəksiz bir “səs-küy” yaradır.

• Doğru yanaşma: Dekorativ şəkili alt mətnsiz buraxmaq.

• Səhv yanaşma: “Rəngli xətt” və ya “fon naxışı” kimi alt mətnlər əlavə etmək.

Şəkil SEO Optimizasiyasını Gücləndirməyin 5 Yolu

1. Şəkil Fayl Adlarında Açar Söz İstifadə Edin:

   Görsəllərinizə verdiyiniz fayl adları SEO üçün çox vacibdir.

   • Səhv: grafik.png

   • Doğru: icerik-pazarlama-stratejisi-qrafik.png

2. Doğru Şəkil Formatını İstifadə Edin:

   • JPEG (JPG): Fotoşəkillər üçün idealdır.

   • PNG: Şəffaf fonlar (loqo, ikon) üçün uyğundur.

   • SVG: Vektorial formatdır, loqolar üçün ən yaxşı seçimdir.

   • AVIF: Yeni nəsil formatdır. Google tərəfindən sürət və SEO üçün tövsiyə olunur.

3. Şəkilləri Doğru Ölçüləndirin: Şəkili mütləq yükləmədən əvvəl istifadə ediləcəyi ölçüyə gətirin. Çox böyük fayllar səhifənin yavaş yüklənməsinə və Core Web Vitals ballarınızın düşməsinə səbəb olur.

4. Şəkil İzahlarını (Caption) İstifadə Edin: David Ogilvy-nin araşdırmasına görə, görsəllərin altındakı izahlar əsas mətndən 3 dəfə daha çox oxunur. İstifadəçi təcrübəsi üçün caption-lardan istifadə edin.

5. Alt Text Əlavə Edin: Hələ də əmin deyilsinizsə, yuxarıdakı bölməni yenidən nəzərdən keçirin. Alt mətnsiz görsəl = Google üçün “boş” məzmun deməkdir.

SEO Hədəfli Şəkil Optimizasiyası Üçün Pulsuz Alətlər

• TinyPNG / TinyJPG: Şəkilləri keyfiyyəti itirmədən sıxışdırır.

• Squoosh (Google): Format dəyişdirmə və ölçüləndirmə üçün mükəmməldir.

• ILoveIMG: Kəsmə, ölçüləndirmə və sıxışdırma üçün praktiki həll.

• SVGOMG: SVG fayllarını optimizasiya edir.

Yükləmə Sürəti Testi

Şəkilləri optimizasiya etdikdən sonra Google PageSpeed Insights ilə səhifə sürətinizi yoxlayın. Sürətli sayt həm istifadəçilər, həm də Google sıralaması üçün hər şeydir.

SEO Şəkil Optimizasiyası Üçün Dəstək Alın

Alt text əlavə etmək və görsəlləri optimizasiya etmək rəqiblərinizin çoxunun diqqətdən qaçırdığı bir fürsətdir.

Mən bir SEO məsləhətçisi olaraq, saytınızdakı şəkillərin axtarış performansınızı necə gücləndirə biləcəyini analiz edə, fürsət sahələrini müəyyənləşdirə və sizə xüsusi strategiya hazırlaya bilərəm.

Əgər veb saytınız üçün şəkil optimizasiyası fürsətlərini dəyərləndirmək istəsəniz, mənə əlaqə səhifəm vasitəsilə müraciət edərək pulsuz bir SEO görüşməsi planlaya bilərsiniz.